Rektörlerin Yetkileri ve Yeni Kanun Teklifi

ÜNDER BASIN BİLDİRİSİ: 

Rektör atamaları ile ilgili son birkaç yılda önemli değişiklik yapılmıştır. Ekim 2016 tarihinde yayımlanan 676 sayılı KHK ile rektörlük seçimleri kaldırılmış ve atamalar “Devlet üniversitelerinde rektör Yükseköğretim Kurulu tarafından önerilecek, profesör olarak en az üç yıl görev yapmış üç aday arasından Cumhurbaşkanınca atanır.” şeklinde düzenlenmiştir. 10 Temmuz 2018 tarihinde yayımlanan 703 sayılı KHK ile Yükseköğretim Kurulu’nun aday gösterme süreci ve 3 yıl profesör olarak çalışma şartı kaldırılarak “Devlet ve vakıf üniversitelerine rektör, Cumhurbaşkanınca atanır.” şeklinde düzenleme yapılmıştır. Son olarak, 15 Temmuz tarihinde yayımlanan 4 numaralı Cumhurbaşkanlığı kararnamesi ile rektör atamaları için “Rektörler, en az üç yıl profesörlük yapanlar arasından atanır.” şartı eklenmiştir. 

Rektörlük  seçimlerinin  kaldırılması  akademi  çevrelerinde  genel  olarak  olumlu  karşılanmıştır. Bu  düzenleme  ile  seçimler  öncesi  ve  sonrası  üniversitelerde  kutuplaşmaların  artması  ve akademik  verimin düşmesi gibi  problemlerin  önüne  geçilmiştir.  Fakat  bu  durum  rektörlerin üniversitedeki  öğretim  üyelerine  karşı  olan sorumlulukları  konusunda  ciddi  zafiyet  oluşmasına sebep  olmuştur.  15  Temmuz  hain  darbe  girişimi sonrası  tüm dekanların  istifa  etmesinin ardından  yeni  dekanlar  önce vekaleten  atanmış  ve  sonrasında  bir  çoğu  asaleten  atanmıştır. Böylece rektörler, üniversite  yönetim  kurulları  ve  senatolarını  neredeyse tek başına belirlemiştir.  Buna ek  olarak,  birçok üniversitede genel  sekreterlik  ve  daire  başkanlıkları  gibi  idari  birimlere  de vekaleten öğretim üyelerini atamıştır.  İdari  yapıdaki  bu  atamalar  ile  rektör üniversite yönetiminin  tamamında  tek  söz  sahibi  olan  kişi  olmuştur. Bugünlerde Türkiye Büyük Millet Meclisi’nde  görüşülen kanun teklifine göre rektörlere ihraç yetkisi verme tartışılmaktadır. Bu durumda rektör istemediği muhalif gördüğü veya eleştirdiği bir öğretim elemanını kanun yetkisine dayanarak üniversiteden ihraç edebilecektir. Bunun sonucunda rektör, hem atayan, hem yargılayan ve hem de ceza veren konumundadır. Bu kuvvetler ayrılığı prensibine de zıttır.  

Şu an rektör  olan  akademisyenlerin  atanma  şekilleri  ile  akademik  geçmişleri  farklılık göstermektedir. Yukarıda  da  bir  kısmına  değinilen  sebeplerden  dolayı  üniversitelerin  sağlıklı bir  şekilde  yönetilebilmesi  ve akademik  başarılarının  artması  için  rektör  olacak  akademisyenlerde  aranması  gereken  şartlar büyük  önem  taşımaktadır. Şeffaflık ve hesap verebilirliğin yanında mevcut yetkilerinin de kısıtlanması önem arz etmektedir. 

Üniversite  yönetiminde akademik  ve  işletme koordinatörü  şeklinde  iki  kanatlı  bir  yönetim  alternatif  olarak  düşünülebilir.  Akademik yönetimi  rektör  adıyla  bir  akademisyen  yönetirken  ekonomi/maliye  gibi  konulara ek  olarak üniversiteyi  fiziksel  olarak geliştirecek profesyonel yöneticiler olmalı ve bunlardan akademik unvan aranmamalıdır.  

Rektör adayları, akademisyenler ve bazı paydaşlardan oluşan bir komisyonca yapılacak liyakate dayalı nesnel ve bilimsel ölçütlerle bir değerlendirme sonrası belirlenmelidir. Rektörleri yöneticilik tecrübesinin yanında bilimsel yönünün de olması gerekir. Bunlara ek olarak, rektör dünya yükseköğretimindeki gelişmeleri yakından izleyebilmelidir. Ayrıca, rektör olacak bir akademisyen görevin gerektirdiği fiziksel dayanıklılığa sahip olmalıdır. Bir üniversitede rektör, bilimsel ve fiziksel olarak üniversiteyi geliştirme becerisi yanında karmaşık sosyal ve bürokratik ilişkileri birlikte ve denge içerisinde götürebilme yeteneğine de sahip olmalıdır. Her şeyden önemlisi liyakatli kişiler arasından rektör seçilmelidir.  Son olarak, rektörlerin yöneticilik performansları ölçülebilir ve şeffaf bir şekilde üniversitedeki öğretim üyeleri ve YÖK tarafından denetlenebilmelidir.  

Saygılarımızla, 

ÜNDER – Üniversite Öğretim Elemanları Dayanışma Derneği 



İhraç yetkisine rektörlerden itiraz:
http://iha.com.tr/haber-ihrac-yetkisine-rektorlerden-itiraz-734998
http://turkiyegazetesi.com.tr/fotogaleri/ihrac-yetkisine-rektorlerden-itiraz-13603.aspx